Bir konut ya da ticari yapı yaptırmak çoğu insan için hayatta bir ya da iki kez karşılaşılan, büyük bütçeli bir karardır. Bu kararın en belirleyici adımlarından biri, işi kime emanet edeceğinizdir. Fiyat önemlidir; ancak tek başına yeterli ölçüt değildir. Aşağıdaki başlıklar, teklif toplarken ve görüşme yaparken işinize yarayacak bir kontrol listesi sunar.
Önce yasal ve kurumsal durumu doğrulayın
Müteahhit seçiminde ilk adım, karşınızdaki kişi ya da firmanın işi yapmaya yetkili olup olmadığını teyit etmektir.
- Yetki belgesi: Yapı ruhsatına tabi yapılar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı mevzuatı uyarınca bir yapı müteahhidinin sorumluluğunda inşa edilir. Müteahhidin yetki belgesi numarası ruhsat ve yapı kullanma izin belgesinde yer alır. Belgenin güncel ve geçerli olduğunu isteyin; sorgulama yöntemini ilgili il müdürlüğünden teyit edebilirsiniz.
- Şirket bilgileri: Vergi levhası, ticaret sicil kaydı ve imza yetkilerini görmek makul bir taleptir.
- Şantiye şefi ve teknik kadro: İşi sahada kimin yöneteceğini, hangi mühendis ve mimarlarla çalışılacağını önceden öğrenin.
Geçmiş işleri yerinde görün
Referans kavramı, internetteki fotoğraflardan ibaret değildir. Mümkünse tamamlanmış ya da devam eden bir işi yerinde ziyaret edin.
- Uygulama kalitesine, derz ve sıva düzgünlüğüne, tesisat ve doğrama detaylarına bakın.
- Mümkünse o işin sahibiyle ya da yöneticisiyle görüşün; süreç boyunca iletişimin nasıl işlediğini sorun.
- Sorunların nasıl çözüldüğünü öğrenin. Hiç sorun yaşanmamış bir iş nadirdir; önemli olan sorun çıktığında verilen tepkidir.
Teklifi kalem kalem karşılaştırın
İki teklif arasındaki fark çoğu zaman rakamda değil, kapsamdadır. Bu nedenle teklifleri yalnızca toplam tutara göre değerlendirmeyin.
- Hangi imalatların dahil, hangilerinin hariç olduğunu yazılı olarak isteyin.
- Malzeme marka ve sınıflarının belirtilip belirtilmediğine bakın. “Eş değer malzeme” ifadesi tek başına belirsizdir.
- Olağan dışı ölçüde düşük bir fiyatın nereden geldiğini sorgulayın. Genellikle ya kapsam eksiktir ya da kalite ödünleri öngörülmüştür.
- Fiyat farkı, ek iş ve metraj değişikliği durumlarında nasıl hareket edileceğini baştan netleştirin.
Sözleşme olmadan işe başlamayın
Sözlü anlaşmalar, süreç uzadıkça herkesin hafızasında farklı bir biçime dönüşür. İyi hazırlanmış bir sözleşme iki tarafı da korur.
Sözleşmede en azından şunlar yer almalıdır:
- İşin kapsamı, ekli proje ve teknik şartname
- Bedel ve ödeme planı; ödemelerin imalat ilerlemesine bağlanması
- Başlangıç ve teslim tarihleri, gecikme hâlinde uygulanacak yöntem
- Malzeme ve işçilik için verilen taahhütler, kusur giderme ve teslim sonrası sorumluluklar
- Ek iş ve değişiklik taleplerinin yazılı onay şartı
- Uyuşmazlık hâlinde izlenecek yol
Sözleşmeyi imzalamadan önce bir avukata ya da bu konuda deneyimli bir teknik danışmana göstermek, çoğu zaman en ucuz sigortadır.
Ödeme planına dikkat edin
Peşin ve yüksek tutarlı avans talepleri, dikkatle değerlendirilmesi gereken bir işarettir. Ödemelerin, tamamlanan imalatla orantılı ve belgeye dayalı yapılması hem sizin hem yüklenicinin lehinedir. Her ödeme için makbuz ya da fatura alın ve kayıtlarınızı düzenli tutun.
Yapı denetim ve iş güvenliği konuları
Ruhsata tabi yapılarda yapı denetim kuruluşu, yapının projesine ve mevzuata uygun yapılıp yapılmadığını denetler. Yapı denetim sürecinin nasıl işleyeceğini ve numune alma, test gibi kontrol adımlarının kimin sorumluluğunda olduğunu müteahhitle konuşun. Şantiyede iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin nasıl uygulandığı da firmanın disiplinini gösteren bir göstergedir.
İletişim biçimine bakın
Teklif aşamasında soruları sabırla yanıtlayan, belirsiz noktaları açıkça söyleyen ve “her şey olur” demeyen bir ekiple çalışmak, süreç boyunca çok daha rahat bir deneyim sunar. Şunlara dikkat edin:
- Sorularınıza somut ve anlaşılır cevaplar veriliyor mu?
- Takvim ve bütçe konusunda gerçekçi davranılıyor mu?
- İlerleme hakkında düzenli bilgi verileceği baştan taahhüt ediliyor mu?
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca en düşük teklife bakarak karar vermek
- Kapsamı, malzeme sınıflarını ve metrajı yazılı hâle getirmeden işe başlamak
- Ek iş taleplerini sözlü olarak kabul etmek
- Ödemeleri imalat ilerlemesinden bağımsız yapmak
- Projeyi, ruhsatı ve yapı denetim sürecini takip etmeden “müteahhit halleder” demek
Bu hataların çoğu, işe başlamadan önce yapılacak bir saatlik düzenli görüşmeyle önlenebilir.
Karar vermeden önce kısa kontrol listesi
- Yetki belgesi ve şirket evrakları doğrulandı mı?
- Önceki işler yerinde incelendi mi?
- Teklifler aynı kapsam üzerinden karşılaştırıldı mı?
- Sözleşme ve ödeme planı yazılı ve net mi?
- Yapı denetim ve iş güvenliği süreçleri konuşuldu mu?
- Tarafların sorumlulukları, ek iş ve gecikme durumları açık mı?
Bu soruların hepsine “evet” diyebiliyorsanız, kararınızı daha rahat verebilirsiniz.
Görüşmede sorabileceğiniz sorular
İlk görüşme, firmanın çalışma biçimini anlamak için iyi bir fırsattır. Şu soruları hazırlıklı gitmek faydalı olur:
- Bu işte şantiye şefi ve teknik sorumlu kim olacak?
- İş programı nasıl hazırlanıyor ve ilerleme nasıl raporlanıyor?
- Alt yüklenici kullanılacak mı? Kullanılacaksa hangi işlerde ve sorumluluk nasıl paylaşılıyor?
- Malzeme tedariki kimin tarafından yapılıyor, seçimlerde yapı sahibinin onayı alınıyor mu?
- Teslimden sonra ortaya çıkan kusurlar için nasıl bir yol izleniyor?
Bu soruların cevabını yazılı hâle getirmek, daha sonra sözleşmeye yansıtmayı kolaylaştırır.
Sonuç
Doğru müteahhit, yalnızca en düşük teklifi veren değil; kapsamı net anlatan, yazılı çalışan ve süreci şeffaf yürüten taraftır. Karar vermeden önce zaman ayırmak, sonradan yaşanabilecek maliyet ve süre kayıplarını azaltır.
Eskişehir’de bir konut ya da ticari yapı planlıyorsanız ve kapsam, süreç veya sözleşme konusunda sorularınız varsa, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Dilerseniz önce sorularınızı birlikte netleştirelim.
